Kingdom of Loss (Part I - The Theory)

Έχετε αναλογιστεί ποτέ ποια είναι τα όρια της Δημοκρατίας; Βέβαια, για να μιλήσουμε για τα όρια μιας έννοιας πρέπει αρχικά να ορίσουμε την ίδια την έννοια. Λοιπόν, τα πράγματα δεν είναι τόσο εύκολα όσον αφορά το πολίτευμα με την μεγαλύτερη απήχηση σήμερα ανά τον κόσμο.

Ας ξεκινήσουμε ετυμολογικά. Η λέξη δημοκρατία προέρχεται από τις λέξεις δήμος και κράτος. Στην αρχαία ελληνική, η λέξη “δήμος” σημαίνει λαός ενώ η λέξη “κράτος” σημαίνει δύναμη, εξουσία. Όταν ο λαός παίρνει την εξουσία στα χέρια του έχουμε Δημοκρατία (τουλάχιστον ετυμολογικά).

Ας μιλήσουμε κοινωνιολογικά. Η δημοκρατία αποτελεί μία από τις δεκάδες μορφές πολιτευμάτων η οποία ενώ βασίζεται στην έννοια της πολυσυμμετοχικότητας, εν τούτοις, είναι πρακτικά μη πραγματοποιήσιμη. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι στην Αρχαία Αθήνα (την πόλη-κράτος που όρισε και εφάρμοσε την πρώτη μορφή δημοκρατίας) μεγάλη μερίδα ανθρώπων μπορούσε να συμμετέχει στην διαδικασία λήψης, διαμόρφωσης και εκτέλεσης των αποφάσεων. Η μερίδα αυτή (εξαιρουμένων των γυναικών, των παιδιών, των δούλων και των εγκληματιών όπου τους είχαν αφαιρεθεί τα πολιτικά δικαιώματα) αποτελούσε ένα μεγάλο ποσοστό του, εκ των πραγμάτων, συρρικνωμένου πληθυσμού της αρχαίας Αθήνας (10.000 κάτοικοι). Υπό αυτές τις συνθήκες, η δημοκρατία μπορούσε να επιτευχθεί, διότι εφαρμοζόταν στο έπακρο η γενική αρχή της, “όλοι για όλους”.

Καθώς περνούσαν οι αιώνες και ο πληθυσμός των χωρών που επέλεγαν την δημοκρατία ως πολίτευμα αυξανόταν, οι δυσκολίες του εγχειρήματος καθίσταντο όλο και πιο εμφανείς. Πως είναι δυνατόν, μια χώρα με πληθυσμό εκατομμυρίων να εξασφαλίζει μία θέση στη διακυβέρνηση της χώρας σε όλους τους πολίτες της; Επομένως, παρουσιάστηκε η ανάγκη να βρεθεί μια νέα φόρμουλα δημοκρατίας. Το ζήτημα εξετάστηκε από όλες τις πλευρές και εν τέλει η φόρμουλα βρέθηκε. Αντιπροσώπευση.

Πλέον δεν θα ελάμβαναν μέρος, όλοι οι πολίτες μιας χώρας στην διακυβέρνηση της, αλλά μερικοί εκλεγμένοι και όχι εκλεκτοί (σε αντιπαραβολή με μοναρχικά και ολιγαρχικά καθεστώτα). Με αυτό τον τρόπο, ο οποίος εκ πρώτης όψεως έμοιαζε σαν το μη χείρον, μπορούσε να εξασφαλισθεί πολιτική σταθερότητα από τη μία και ηθική ικανοποίηση της πλειοψηφίας λόγω του γεγονότος ότι ο απλός λαός ένιωθε ότι κατά κάποιο τρόπο συμμετείχε ενεργά στη διακυβέρνηση της χώρας του από την άλλην. Τα πράγματα όμως δεν εξελίχθηκαν όπως τα φανταζόντουσαν οι ιδρυτές της σύγχρονης δημοκρατίας. Από την στιγμή που εφευρέθηκε η έννοια της αντιπροσώπευσης ξεκίνησαν τα προβλήματα…